Tác giả: Đức Phật Gotama
Bài kinh Đức Phật thuyết giảng Tứ Diệu Đế lần đầu tiên tại Isipatana, Bārāṇasī. Được Tôn giả Ānanda truyền tụng.
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi:
“Dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve? Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito. Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ — jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ — saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ — yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ — kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ — yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ — ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.”
Một thởi Thế Tôn ở tại Bārāṇasī, nơi vườn nai Isipatana. Tại đó, Thế Tôn gọi năm vị Tỳ-kheo:
“Này các Tỳ-kheo, có hai cực đoan mà ngưới xuất gia không nên thực hành. Hai cực đoan nào? Tham đắm dục lạc, hạ liệt, phàm tục, phi thánh, vô ích; và tự hành khổ mình, khổ não, phi thánh, vô ích. Này các Tỳ-kheo, sau khi không đi đến hai cực đoan này, con đường trung đạo đã được Như Lai chứng ngộ, khai mắt, khai trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỳ-kheo, đây là Thánh đế về Khổ: sinh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, gần ngưới không ưa là khổ, xa ngưới thương yêu là khổ, mong cầu không được là khổ; nói tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.
Đây là Thánh đế về Khổ tập: ái dục dẫn đến tái sinh, câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu lạc thú chỗ này chỗ kia, tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.
Đây là Thánh đế về Khổ diệt: sự đoạn tận, từ bỏ, xả ly, giải thoát, vô trước đối với chính ái ấy.
Đây là Thánh đế về Con đường đưa đến Khổ diệt: chính là Thánh đạo Tám ngành — chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.”
